Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın açıkladığı Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi’nin (TES) detayları belli oldu. Hazine ve Maliye Bakanlığı, Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile birlikte yürüttüğü çalışmayı tamamladı. Hazırlanan ‘karma modele’ göre, istifa eden çalışan da kıdem tazminatı alabilecek. Bugün 1 yıl dolmadan ayrılan işçinin hiçbir hakkı bulunmuyor. Ancak yeni sistemde, işyerinden bir yıldan önce ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık nedeniyle işten çıkartılan çalışanın işveren katkı payı ile devlet katkısı toplamının yüzde 50’si TES Sigorta Hesabı’na aktarılacak. Yüzde 50’si çalışanın hesabında kazanılmış hak olarak tutulacak.

4 AYAK ÜZERİNE OTURTULDU

Yasanın yürürlüğe girmesiyle bütün çalışanların geçmiş döneme yönelik kıdem hakları aynı şartlara tabi olarak korunacak. Hazine ve Maliye Bakanlığı, sistemi “Güvence, hakkaniyet, şeffaflık, sürdürülebilirlik” olmak üzere 4 ayak üzerine oturttu. Yeni modelde, “on gelirlerinin işletilmesi, işverenin devlet desteğiyle emeklilik finansmanına dâhil edilmesi, tamamlayıcı emeklilik, çalışanların korunması” esas alınıyor.

60 YAŞI TAMAMLAYANA EMEKLİLİK

Katılımcı, 60 yaşını tamamladıktan sonra emekli olmaya hak kazanacak. Talepte bulunanlara emeklilik hesabındaki birikimlerinin yüzde 25’ini geçmemek üzere defaaten ödeme yapılabilecek. Ödeme oranı toplamı (emeklilik ve kısmi çıkış toplamı) yüzde 30’u geçemeyecek. Kalan tutar aylık olarak ödenecek. Emekliliğe hak kazanan katılımcıya, bireysel TES hesabındaki birikimlerin, programlı geri ödeme veya yapılacak yıllık gelir sigortası sözleşmesi kapsamında ödenmesi esas olacak.

566 LİRALIK İLAVE GELİR

Asgari ücretli bir çalışan 25 yıl sistemde kalırsa emekli maaşına, TES sayesinde bugüne göre 300 ile 566 lira arasında ilave maaş alabilecek. Çalışanın kendi katkısı her durumda bireysel fon hesabında birikecek. TES sigorta hesabına aktarılacak tutar, varsa hukuki süreç kesinleşinceye kadar çalışanın hesabında blokeli olarak bekletilecek. Yeni sistemde de SGK’ya bağlı olarak prim ve yaş şartı ile emekli olunacak. BES’teki haklar arzu edilirse tamamlayıcı emekliliğe dâhil edilecek, isteyen asgari miktarın üzerinde fona katkı yaparak birikimini artırabilecek. TES’e işe yeni girenler girecek, emekliliğine uzun süre kalanlara tercih hakkı sunulacak. Yüzde 50’si TES sigorta hesabına aktarılacak, yüzde 50’si çalışanın hesabında tutulacak.

YENİ SİSTEM NASIL İŞLEYECEK?

Mevcut kıdem tazminatı sistemi her hizmet yılına karşılık 30 günlük ücret üzerinden ödeniyor. Yeni sisteme göre 30 günlük kıdem tazminatının 19 günü mevcut sistemdeki gibi devam ederken, 11 günü ise Kıdem Tazminatı Fonu’nda birikecek. Yeni sistemde yüzde 5.33 kıdem hakkı eski kıdem tazminatı hükümlerine uygun olarak korunurken yüzde 3 işveren katkısı çalışanın bireysel fon hesabına aylık olarak yatırılacak. Böylece çalışan, sözleşmesi kıdem tazminatını hak edecek şekilde sonlandırılmış ise yüzde 5.33 (19 gün) kıdem tazminatını alacak, yüzde 3’lük (11 gün) prim de fon hesabında tutulacak. Böylece sendikaların “Kırmızı çizgimiz” dediği yüzde 8.33 (30 gün) ile bir hak kaybı söz konusu olmayacak. Fon’a yapılacak kesinti oranı nemalandırılarak kıdem tazminatı 30 günün çok üzerine çıkarılmış olacak.

‘EV’LENEN BİRİKİMİN %10’UNU ÇEKEBİLECEK

Çalışanın bu parayı 60 yaşından önce sadece evlilik, konut alımı, sağlık gibi gerekçelerle çekebilmesi öngörülüyor. Buna göre, ilk konut edinimi, evlilik (bir kereye mahsus), ağır hastalık ve işsiz kalınması (bir defaya mahsus/sözleşmenin nasıl sona erdiği önemli olmayacak) sebeplerinden her biri için başvuru tarihi itibarıyla bireysel TES hesabında bulunan birikim tutarının yüzde 10’unu (ödeme oranı) geçmemek üzere talebi halinde defaten ödeme yapılabilecek.

EMEKLİLİĞİ YAKIN OLAN GEÇECEK Mİ?

Emekliliği yakın olanlar yeni sisteme girmeyecek. 1 Ocak 2022’de işe yeni girenler TES’e girecek. Emekliliğine uzun süre olanlara da tercih hakkı verilecek. Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanı Zehra Zümrüt Selçuk, “Emeklilikte birinci basamak Sosyal Güvenlik Kurumu’nca sağlanıyor. Hazine ve Maliye Bakanlığı ile çalıştığımız ikinci ve üçüncü basamak emeklilik sistemlerini etkinleştiriyoruz. Temel hedef emekli olunduğunda daha iyi gelir seviyesi sağlamak. Kazanılmış haklar korunacak. Yeni sisteme bir aktarım söz konusu olmayacak” vurgusu yaptı.

Sabah

The post “Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi” çalışması tamamlandı appeared first on maltepe.com.tr.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan bugün kıdem tazminatıyla ilgili değişiklikler öngören Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi’ni (TES) konuşmak üzere işveren ve işçi temsilcileri ile bir araya gelecek.

Aile Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanı Zehra Zümrüt Selçuk ile işçi ve işveren temsilcilerinin katılacağı toplantı 15.00’da düzenlenecek.

Bu toplantı öncesinde kıdem tazminatı reformuyla ilgili konuşulanları ve tartışma yaratan taraflarını 5 soruda derledik.

1. Kıdem tazminatı neden gündeme geldi?

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, geçen hafta yeni istihdam kalkanı paketine dair bir açıklama yaptıktan sonra, “Türkiye’nin istihdam kalkanını hızlıca devreye aldıktan sonra tamamlayıcı emeklilik sistemini de 2022’de yürürlüğe sokacağız” ifadesini kullanmıştı.

Erdoğan, tasarlanması planlanan yeni emeklilik sistemiyle ilgili şu ifadeleri kullandı:

“Tamamlayıcı emeklilik sigortası ile aynı zamanda ilave emeklilik desteği alınabilmesini de sağlayacağız. Böylece çalışanlarımız emeklilikte daha da rahat edecekler. Bunun için devlet elini taşın altına koyacak. Bu kapsamda oluşacak fon ile Türkiye’nin istihdam kalkanını sürekli hale getirmeyi hedefliyoruz.

“Esnafımıza, küçük işletmelerimize, yatırımcımıza, üretim ve istihdam için uygun maliyetli ve uzun vadeli kaynak sağlayacak bir sistem kuracağız. Türkiye’nin istihdam kalkanını hızlıca devreye aldıktan sonra tamamlayıcı emeklilik sistemini de 2022’de yürürlüğe sokacağız.”

Bunun üzerine geçen hafta çeşitli basın kurumlarında bu yeni emeklilik paketine ve kıdem tazminatı düzenlemesine ilişkin haberler yer aldı.

Getty Images

2. Kıdem tazminatıyla ilgili hangi alternatifler gündemde?

Habertürk’e göre Aile Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nca yürütülen çalışmaya Hazine ve Maliye Bakanlığı katkı sağladı. Gazete yeni sistemle ilgili olarak iki formül üzerinde çalışıldığını aktardı.

Sabah gazetesinde 16 Haziran tarihinde Hazal Ateş imzalı yayımlanan haberde ise Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi’nin (TES) detaylarının belli olduğu ve çalışmanın tamamlandığı aktarıldı.

Habere göre hazırlanan yeni emeklilik sistemi şu şekilde olacak:

• İstifa eden çalışan da kıdem tazminatı alabilecek.
• Yeni sistemde, işyerinden bir yıldan önce ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık nedeniyle işten çıkartılan çalışanın işveren katkı payı ile devlet katkısı toplamının yüzde 50’si TES Sigorta Hesabı’na aktarılacak. Yüzde 50’si çalışanın hesabında kazanılmış hak olarak tutulacak.
• Katılımcı, 60 yaşını tamamladıktan sonra emekli olmaya hak kazanacak. Talepte bulunanlara emeklilik hesabındaki birikimlerinin yüzde 25’ini geçmemek üzere defaaten ödeme yapılabilecek.
• Ödeme oranı toplamı (emeklilik ve kısmi çıkış toplamı) yüzde 30’u geçemeyecek. Kalan tutar aylık olarak ödenecek.
• Emekliliğe hak kazanan katılımcıya bireysel TES hesabındaki birikimlerin, programlı geri ödeme veya yapılacak yıllık gelir sigortası sözleşmesi kapsamında ödenmesi esas olacak.
• Asgari ücretli bir çalışan 25 yıl sistemde kalırsa emekli maaşına TES ile 300 ile 566 lira arasında ilave maaş alabilecek.
• Çalışanın kendi katkısı her durumda bireysel fon hesabında birikecek. TES sigorta hesabına aktarılacak tutar, varsa hukuki süreç kesinleşinceye kadar çalışanın hesabında blokeli olarak bekletilecek.
• BES’teki haklar arzu edilirse tamamlayıcı emekliliğe dahil edilecek, isteyen asgari miktarın üzerinde fona katkı yaparak birikimini artırabilecek.
• TES’e işe yeni girenler girecek, emekliliğine uzun süre kalanlara tercih hakkı sunulacak. Yüzde 50’si TES sigorta hesabına aktarılacak, yüzde 50’si çalışanın hesabında tutulacak.

Getty Images

Haberde yeni sistemin kıdem tazminatının nasıl verileceğine dair de şunlar aktarılıyor:

• Mevcut kıdem tazminatı sistemi her hizmet yılına karşılık 30 günlük ücret üzerinden ödeniyor. Yeni sisteme göre 30 günlük kıdem tazminatının 19 günü mevcut sistemdeki gibi devam ederken 11 günü Kıdem Tazminatı Fonu’nda birikecek.
• Yeni sistemde yüzde 5,33 kıdem hakkı eski kıdem tazminatı hükümlerine uygun olarak korunurken yüzde 3 işveren katkısı çalışanın bireysel fon hesabına aylık olarak yatırılacak. Böylece çalışan, sözleşmesi kıdem tazminatını hak edecek şekilde sonlandırılmış ise yüzde 5,33 (19 gün) kıdem tazminatını alacak, yüzde 3’lük (11 gün) prim de fon hesabında tutulacak.
• Çalışanın bu parayı 60 yaşından önce sadece evlilik, konut alımı, sağlık gibi gerekçelerle çekebilmesi öngörülüyor. Buna göre, ilk konut edinimi, evlilik (bir kereye mahsus), ağır hastalık ve işsiz kalınması (bir defaya mahsus/sözleşmenin nasıl sona erdiği önemli olmayacak) sebeplerinden her biri için başvuru tarihi itibarıyla bireysel TES hesabında bulunan birikim tutarının yüzde 10’unu (ödeme oranı) geçmemek üzere talebi halinde defaaten ödeme yapılabilecek.
• Emekliliği yakın olanlar yeni sisteme girmeyecek. 1 Ocak 2022’de işe yeni girenler TES’e girecek. Emekliliğine uzun süre olanlara da tercih hakkı verilecek.

3. Sendikalar ve muhalefet yeni kıdem tazminatı düzenlemesiyle ilgili ne diyor?

Türk-İş Başkanı Ergün Atalay yaptığı açıklamada, “İşçinin haklarını geriye düşürecek hiçbir teklifi imzalamam. Tek başıma kalsam da, ölsem de kıdemi vermem” demişti.

Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu (DİSK) Genel Başkanı Arzu Çerkezoğlu ise yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı:

“Kıdem tazminatı hakkını ortadan kaldırmaya, daraltmaya ve budamaya dönük her türlü girişime karşıyız. Kıdem tazminatının fona devredilmesine karşıyız. Kıdem tazminatının tamamlayıcı emeklilik sistemi adı altında yok edilmesine karşıyız. Kıdem tazminatı bir işveren yükümlülüğüdür, son ücret üzerinden hesaplanır ve iş güvencesi dayanağıdır.

“Kıdem tazminatını işveren yükümlülüğü olmaktan çıkaracak, son ücret ile bağını koparacak, iş güvencesi dayanağı olmaktan çıkaracak her türlü dayatma, bir müzakerenin değil ancak mücadelenin konusu olabilir.”

Getty Images

CHP Genel Başkan Yardımcısı ve Parti Sözcüsü Faik Öztrak, “Şimdi de şapkadan istihdam kanunu çıkarıyorlar. İşçinin kıdem tazminatına göz koyuyorlar. Bu dar günde işini kaybedene işsizlik fonundan bir asgari ücret dahi vermediler. Sonra salgını kendileri için fırsata çevirip işçinin kıdem tazminatına el koymaya çalışıyorlar” açıklamasında bulundu.

CHP Grup Başkanvekili Özgür Özel ise “Tamamlayıcı emeklilik lafını duyan işçimiz bilsin ki kıdem tazminatına el uzatıyorlar. Tamamlayıcı emeklilik demek kıdem tazminatına yankesicilik demek, senin kumbarayı boşaltıyorlar demek” dedi.

4. Mevcut sistemde kıdem tazminatı hangi koşullarda ödeniyor?

İşçinin, 1475 sayılı İş Kanunun 14’üncü maddesine göre, aynı işverene bağlı olarak en az 1 yıl çalışması ön koşulu ile birlikte;

• İşveren tarafından iyi niyet ve ahlak kurallarına aykırılık nedenleri dışındaki nedenlerle iş sözleşmesinin feshedilmesi,
• İşçi tarafından sağlık, iyi niyet ve ahlak kuralarına aykırılık veya işyerinde işin durması ve benzeri nedenlerle sözleşmesinin feshedilmesi,
• Askerlik görevi nedeniyle işten ayrılma,
• Emeklilik hakkının elde edilmesi veya bu kapsamda yaş dışında gereken sigortalılık süresi ve prim gününün doldurulması nedeni ile işten ayrılma,
• Kadının evlenmesi halinde 1 yıl içinde işten ayrılma,
• İşçinin ölümü,

koşullarından birinin gerçekleşmesi halinde kıdem tazminatı ödenmesi gerekiyor.

Getty Images

5. Mevcut sistemde kıdem tazminatı tutarı nasıl hesaplanıyor?

Herhangi bir iş sözleşmesinin kıdem tazminatını gerektiren bir nedenle feshi durumunda, çalışılan her tam yıl için 30 günlük brüt ücret tutarında kıdem tazminatı ödeniyor.

Bir yıldan artan süreler de oranlanarak hesaplamaya dahil ediliyor.

Kıdem tazminatı hesaplamaları sırasında işçiye ödenen ücretin yanı sıra, kendisine düzenli olarak sağlanan tüm para ve para ile ölçülebilen menfaatlerin (yol parası, yemek parası, düzenli olmak koşuluyla ikramiye ödemeleri vb.) brüt tutarları dikkate alınıyor.

Her tam çalışma yılı için ödenen kıdem tazminatı tutarı, fesih tarihinde geçerli olan kıdem tazminatı tavanı ile sınırlandırılıyor.

The post 5 soruda kıdem tazminatı tartışmaları appeared first on maltepe.com.tr.

Bunun “sermaye piyasalarını derinleştirecek kapsamlı bir reform paketi” olacağı belirtiliyor. OVP’deki açıklama TES’in asıl amacının yeni kaynak yaratmak olduğunu ortaya koyuyor. “Sermaye, piyasa” gibi ifadelerle işçilerin temel güvencesi, en önemli kazanımı olan kıdem tazminatının yana yana getiriliyor olması bile, emeğe bakışı gösteriyor.

TES’in kıdem tazminatı ile birlikte bir diğer ayağının da tüm çalışanları içine alacak “zorunlu bireysel emeklilik sistemi (BES)” olması bekleniyor. Tüm bu gelişmeler ışığında kıdem tazminatında mevcut durum, getirilmek istenilen modeller ile tarafların tutumu 10 soruda şöyle:

MEVCUT DURUM NE ?

En az bir yıllık çalışması olan ve kendi isteği dışında işten ayrılan işçiye kıdem tazminatı ödenmek zorunda. Kendisi işten ayrılan işçi kıdem tazminatı alamıyor. Ancak evlilik, emeklilik, askerlik, malullük gibi nedenlerle işten ayrılan ya da “haklı fesih” hakkını kullanan işçi de kıdem tazminatına hak kazanıyor. Sözleşme işveren tarafından “ahlak ve iyi niyet kurallarına” aykırılık kapsamında sonlandırılırsa işçi tazminat alamıyor.

NASIL HESAPLANIYOR ?

İşçi bir yıllık çalışması karşılığında bir aylık (30 günlük) brüt ücreti tutarında kıdem tazminatına hak kazanıyor. Bu da brüt maaşın aylık yüzde 8.33’üne denk geliyor.

NE GETİRİLMEK İSTENİYOR ?

2 model üzerinde konuşuluyor. İlkinde yüzde 8.33’lük oranın yüzde 5.33’ü, yani 19 günü mevcut sistemdeki gibi devam edecek. Ancak geriye kalan yüzde 3’lük pay (11 gün) TES’e aktarılacak. İsteğe bağlı olan 2. modele göre ise işveren brüt ücretin yüzde 4’ünü ödeyecek. İşçi asgari ücretli ise brüt maaşın yüzde 0.5’ini, 2 asgari ücrete kadar brüt maaşın yüzde 1.5’ini, 2 asgari ücret ve üzeri brüt maaşın yüzde 2.5’ini karşılayacak. Devlet asgari ücretin yüzde 1’ine kadar destek verecek. Damga vergisi, gelir vergisi indirimi, stopaj indirimi yapacak.

TES’E HAK KAZANMA KOŞULU NE ?

İşçi 60 yaşında tamamlayıcı emeklilik hesabında biriken paranın yüzde 25’ini alabilecek. Kalan tutar ise emekli maaşına eklenecek. 60 yaşından önce ilk kez konut edinme, evlilik, ağır hastalık, işten çıkış (1 kez) durumlarında ise tamamlayıcı emeklilik hesabında biriken paranın sadece yüzde 10-20’si ödenecek.

OLUMSUZ YÖNLERİ NE ?

Sendikalara göre, işçi 75 yaşına kadar toplu para alamayacak. 60 yaşında ancak kıdem tazminatının yüzde 25’ini alabilecek. İşveren çıkışta toplu para yükünden kurtulduğu için istediği zaman, isteği gibi işçiyi işten atabilecek. Fonların getirisi çok düşük. İşçinin kıdem tazminatı eriyecek. Ayrıca Türkiye’de daha önce kurulmuş olan konut edindirme yardımı (KEY), tasarrufu teşvik fonu gibi uygulamaların sonuçlarına da dikkat çekiliyor. Bu arada kıdem fona dönüştürülürse toplu iş sözleşmeleri ile ilave kıdem hakkı alınmasının da önü kapanacak.

HAK KAYBI OLACAK MI ?

Sendikalara göre kesinlikle olacak. Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanı Zehra Zümrüt Selçuk ise “Kazanılmış haklar korunacak. 30 güne karşı gelen bir yüzde 8.33 oranımız var, bu korunacak” dedi. Selçuk’un açıklaması 1 yıla, 1 aylık brüt ücret anlamına gelen yüzde 8.33’lük oranda değişiklik olacağını açıkça ortaya koyuyor.

NE ZAMAN TBMM’YE GELECEK ?

YAŞLARA GÖRE NE PLANLANIYOR ?

Hükümet, 25 yaş altı ile 50 yaş üstüne esnek, kısmi zamanlı çalışma getirmek istiyor. Çalışma Bakanı da bu gruplarda part-time çalışmayı teşvik edeceklerini söyledi. Yani işverene destek verilecek. Hükümetin hedefi bu yolla işsizliği düşürmek. Ancak bu, çalışanlar için “belirli süreli iş sözleşmesi” anlamına geliyor. Bu durumda çalışanların kıdem tazminatlarının da ortadan kalkacağına dikkat çekiliyor. TES’in yürürlüğe gireceği 2022 öncesinde ilk olarak bu yaş grupları için kıdem tazminatının yok olacağına işaret ediliyor.

DÜZENLEME PAYLAŞILDI MI ?

Hükümetin son yaptığı toplantıya 3 büyük işçi konfederasyonundan Türk-İş ve Hak-İş davet edildi. Ancak DİSK toplantıya çağrılmadı. Toplantıya katılan Türk-İş yönetimi ısrarla kendilerine yazılı metin verilmediğini savunuyor. Hak-İş’ten ise açıklama yok. İşçi konfederasyonları dışında sendikaların büyük bir bölümü de yapılacak düzenleme hakkında bilgi sahibi değil.

TARAFLARIN TUTUMU NE?

Türk-İş’in “kıdem tazminatına dokunulması halinde genel greve” çıkılacağına yönelik son 3 genel kurulda delegelerin oybirliği ile alınmış kararları var. Genel kurul en üst karar organı olduğu için burada alınan kararlar Türk-İş yönetimini de bağlıyor.

Genel grev kararı bulunan DİSK, kıdem tazminatının fona dönüştürülmesine kesin olarak karşı. Hak-İş ise hak kaybı olmaması kaydıyla fona sıcak bakıyor. Ancak son yapılan toplantıda Hakİş, “zamanlamanın” yanlış olduğuna dikkat çekti.

İşveren örgütleri olan TOBB ve TİSK bu konuda uzlaşı olmasını istiyor. İşçi örgütleri ile uzlaşı sağlanmadan değişiklik yapılmasına karşı çıkıyor. Hükümet ile son yapılan toplantıda da işveren örgütleri “zamanlamanın” yanlışlığına dikkat çekti.

The post Hükümetin fona dönüştürmek istediği kıdemde yeni sistem ne getiriyor, ne götürüyor? appeared first on maltepe.com.tr.