|
Bir yerleşim bölgesi olarak Maltepe'nin tarihi
Bizans dönemine kadar götürebilmektedir.
Tarihçiler ve arkeologlar, Türklerin bu bölgeyi
fethinden önce Maltepe'nin adının Bryas (ya da
Latince Vrias) olduğunu,Öne sürmektedirler. Kimi
araştırmacılara göre ise Maltepe.nin eski adı
Bizans tarihlerinde yer adı olarak geçen
Pelekanon'dur.
Bryas adı üzerinde duran tarihçiler,
Küçükyalı'da eski Akduman Pınarı yakınındaki
tarihi harabelerin Bryas Sarayı olduğu
görüşünden yola çıkmaktadırlar. Oysa Bryas
sarayı üzerine bir araştırması yayımlanan ve
İstanbul'un semt adlarını araştıran Prof. Semavi
Eyice, Bryas'ın Maltepe'nin adı olduğu konusunda
kesin bir dayanak bulunmadığı düşüncesindedir.
Prof. Semavi Eyice'ye göre "İstanbul'un tarihi
topografyası ile meşgul olan yazarlar Bryas
mevkiini kah Maltepe'nin doğusunda kah
Maltepe'de aramışlardır. Ekseri modern yazarlar
da öteden beri yerleşmiş olan bu fikri kabul
etmekte ve Maltepe'yi Bryas olarak teşhis
etmektedirler. Fakat derhal şunu söylemek
yerinde olur ki bugünkü Maltepe ancak XVI.
yüzyılda burada kurulmuştur. Aynı kasabanın
muhtemelen 1509 zelzelesine kadar Drakos
tepesinin yamacında olduğu hatta Obrias veya
Abrias denilen bu kasabanın harabelerinin 1540'a
doğru Fransız nebatatçısı ve seyyahı Pierre
Gylli (Gyllius) tarafından görüldüğü
bilinmektedir." (Türk Tarih Kurumu Belleten
XXIII, 1959) Pelekanon adı üzerinde duran
tarihçiler ise III.Andronikos ile Orhan Gazi
arasındaki savaşın (1329 ya da 1330) Maltepe'de
olduğu görüşündedirler. Bu konuda ilk kaynak
ünlü tarihçi Hammer'dir. Osmanlı tarih yazarları
Kocaeli yarımadasının fethini ayrıntılarıyla
anlatmakla birlikte Pelekanon savaşından pek söz
etmezler. Bu savaşa değinen tarihçilerin hemen
hepsi, Hammer gibi, Pelekanon'un Maltepe'de
olduğunu yazarlar. Oysa Pelekanon savaşını
araştıran tarihçi VI.Mırmıroglu, çeşitli
kanıtlara dayanarak Pelekanon'un Darıca ile
Eskihisar arasındaki Manastır mevkiinde olduğunu
öne sürmüştür. (Türk Tarih Kurumu Belleten
XIII,1949)
Bu tartışmalar bir yana karşımıza çıkan gerçek
Maltepe'nin yüzyıllardır Önemli bir yerleşim
bölgesi olduğudur. Maltepe adına gelince...
Maltepe adı, höyük, tümülüs (yıgmatepe) gibi
içinde define bulunan tepelere verilen bir
addır. Hazine tepesi demektir. Kocaeli
yarımadasının fethinden sonra Türklerce verilen
bu adın, Dragos tepesiyle ilgili bir efsaneye
dayandığı söylenir. Nitekim Dragos
(Drakos:ejder) adı, bu tepede bulunan hayali bir
hazine ile bu hazineyi bekleyen ejder
efsanesinden kaynaklanmaktadır. Hatta bu
hazinenin yarısı kız, yarısı yılan yaratıklarca
korunduğu biçiminde bir efsaneden de söz
edilmektedir.
Bir başka söylentiye göre ise yörede bulunan bir
küp altın bu bölgenin Maltepe adıyla anılmasına
yol açmıştır. Yalnız Dragos'ta değil Maltepe
dolaylarında Bizanslılardan ya da daha eski
zamanlardan kalma eski paraların bulunmuş
olması, yakın zamanlara kadar define
arayıcılarının yöredeki tepelerde kazılar
yapması halk arasında bu inanışın yüzyıllarca
sürdüğünün kanıtıdır. Ayrıca tarihçi Hammer, bu
kıyıdaki bütün tepelere Maltepe denildiğini
söylemektedir. |
